كه زيادى بر آن جايز نيست لذا اگر از حدّ اندازه گرفته شده عمدا تجاوز كنند از مستوفى قصاص مىشود و گر خطاءا بيشتر شد ديه مقدار زائد را بايد بپردازد . البته در اينكه تعدّى از مقدار مجاز عمدا صورت گرفته يا خطاءا قول خود مستوفى حجّت بوده منتهى مكلّف است قسم بخورد . امّا اگر تعدّى و تجاوز از مقدار معلول اضطراب و حركت كردن جانى بوده چيزى در عهده مستوفى نمىباشد زيرا مقدار زيادى مستند به تفريط خود جانى بوده و مستوفى تقصيرى مرتكب نشده . و سزاوار است وى را در موقع قصاص بر الوار و تخته‌اى به بندند تا حركت نكند . قوله : لقوله صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : اين حديث نبوىّ بوده و از طرق شيعه نقل نشده فلذا در كتب اهل سنّت است . قوله : فيقاس الجرح : يعنى جراحت مجنى عليه را اندازه مىگيرند . قوله : و يعلم طرفاه : كلمه [ يعلم ] يعنى علامت و نشانه‌گذارده مىشود و ضمير در [ طرفاه ] به جرح راجعست . قوله : فان اتفقت : يعنى اتفقت الزّيادة . قوله : و يرجع الى قوله : يعى قول المستوقى . قوله : فيهما : يعنى فى الخطاء و العمد . قوله : بيمينه : يعنى مع يمينه ، ضمير مجرورى به مستوفى راجع است . قوله : او لا ضطراب المستوفى منه : معطوف است به [ عمدا ]